ATATÜRK’ÜN TEYZESİNİN OĞLU TKP LİDERİYDİ

Reşat Fuat Baraner’in maceralı yaşam öyküsü

ATATÜRK’ÜN TEYZESİNİN OĞLU TKP LİDERİYDİ

Reşat Fuat Baraner Atatürk’ün Teyzesinin oğluydu.
Öğrencilik yıllarında sık sık Çankaya Köşkü’nde kalırdı.
Ancak Türkiye Komünist Partisi ile ilişkileri artınca bu
Ziyaretler azaldı. İlk tutuklanışında Atatürk’ün teyzesinin oğlu
Olduğunu duyan polisler kendileriyle dalga geçildiğini sandılar.
Oysa gerçekten Atatürk’ün öz teyzesinin oğluydu.
Almanya’da ve Rusya’da ihtilallere katılmış, Lenin, Stalin ve
Troçki’den Komünizm dersleri almıştı. İlk eşi Margarita Vilda
Ajan olduğu için idam edildi. Kendisi de ajan olduğu gerekçesi
İle TKP’den ihraç edildi.

İlhami Yangın- Kırmızı Çizgi Dergisi

Yakalanan Türkiye Komünist Partisi üyelerine işkence yaparak bilgi almaya çalışan polisler tutuklulardan birisinin Atatürk’ün teyzesinin oğlu olduğunu duyunca kendileriyle dalga geçildiğini sandılar. Ancak çok zaman geçmeden gerçek ortaya çıkmış, Reşat Fuat Baraner’ in deyimiyle “Anasına edilen küfürler birdenbire durmuştu”

Bu, Reşat Fuat Baraner’in ilk tutuklanmasıydı. Daha sonraki yıllarda bu tutuklanmalar rutin hale gelecekti. 1930’da dört sene, 1937’de altı ay, 1944’de Türkiye Komünist Partisi’nin başındayken ise 7 sene 9 ay ceza aldı. 1951’de de Merkez Komitesi üyesiyken tutuklanır. 2 sene hücrede kalır. 7 sene ağır hapis ve 2 sene dört ay da İzmit’e sürgün cezası verilir. Bir zamanlar talebeyken sık sık Çankaya Köşkü’ne gidip burada kalan Reşat Fuat Baraner’in yeni mekânı tutukevleri, hapishaneler olmuştur.

1944 yılında yaptığı bir hata neticesinde Türkiye Komünist Partisi’nin merkez Komitesi ve bütün kadroları polisin eline düşer. Hava Kuvvetlerinde asker olan Reşat Fuat Baraner partinin diğer kadroları tutuklanınca “nasıl olsa devrim yapacağız” diyerek firar etmiş, kısa süre içerisinde Türkiye Komünist Partisi kadrolarını yeniden oluşturarak partiyi gizlice faaliyete geçirmişti. Ancak yaptığı bir hata neticesinde başta partinin merkez komitesi olmak üzere bütün kadroların yeniden tutuklanmasına neden olur.

Olay şöyle gelişmiştir: TKP İstanbul İl Sekreteri olan Sebatı Selim oğlu polise yakalanmış ama sorgulamada konuşmamıştır. Partinin çalışma kaidelerinden birisi, tutuklanan kişinin arkadaşları yer değiştirene kadar üç gün süre ile polise bilgi vermemesi üzerine kuruludur. Sebatı Selim oğlu üç gün bütün baskılara rağmen konuşmamış üç gün sonra da “nasıl olsa arkadaşlar yer değiştirmiştir” diyerek bütün adresleri vermiş.

Polis ilk adrese gittiğinde Reşat Fuat Baraner’i çilingir sofrasında içki içerken bulur. Başta Genel Sekreter olarak kendisi olmak üzere, TKP Merkez Komitesi’nin tamamı, partinin Ankara, İstanbul, Karabük ve Anadolu'nun değişik illerinden toplam 65 kişi gözaltına alınır ve tutuklanır.

Vedat Türkali bu olayı şöyle anlatıyor: “44’teki hareket çok kısa sürede, söylemeye dilim varmıyor ama gene genel sekreter arkadaşın (Reşat Fuat Baraner) bir yanlış davranışıyla yıkıldı. Reşat Fuat tutuklandı. Hareket bir dönem kesintiye uğradı… Sebatı Selim oğlu, çok dürüst, namuslu arkadaşımızdı; önce o tutuklanmıştı. Tutuklulukla birlikte baskı başladı tabii. Reşat nerededir diye? Devrimcilikte bir yöntem vardır: yakalanan insan belli bir süre, üç gün konuşmaz; üç güne kadar da saklanana düşen, bulunduğu yerden ayrılmaktır. Garip bir şey. Üç gün diretti. Ama polis gittiği zaman Reşat’ı orada buldu” Onun içki alışkanlığını Vedat Türkali şöyle anlatır: “Rakı sofrası yanıyla teyze oğlu Mustafa Kemal’e benziyor”

1944 yılında Alparslan Türkeş, Nihal Atsız gibi milliyetçilerin tutuklanmasın neden olan “Büyük Tehlike” adlı broşürü de Reşat Fuat Baraner yazmıştır. Ancak bu broşür dikkati başka yöne çekmek için parti üyelerinden Faris Erkman adıyla yayınlanmıştır.

Alman ve Rus ihtilallerinde

Reşat Fuat Baraner Almanya’da Komünizmle tanışmış, Spartakist adı verilen Alman Komünist hareketini benimseyerek Rosa Luxemburg’un başını çektiği ihtilale katılmıştır. Ancak bu hareket başarısız olur ve Almanya’daki ihtilal Komünist liderler Rosa Luxemburg ile Karl Liebknecht’in ölümüyle sonuçlanır. Reşat Fuat Baraner o günleri şöyle anlatır: “Mühendislik eğitimi için gitmiştim. Çok karışık zamanlardı, onun için de eğitimimi yarıda bırakarak Almanya’dan kaçmak zorunda kaldım! Çünkü 1919’da Almanya’da Spartakistlerin çıkarttığı devrim başlamıştı ki, biz de baştan bu yana işin içindeydik. Sonra subayların soykırımı başlayınca kapağı Kafkasya’ya attık. Oradan da Moskova’ya. Benimle birlikte daha bir çok yüksek okul öğrencisi vardı. Onlar da en kısa yoldan Rusya’ya kaçtılar… Biz Türk öğrencilerden en akıllıları hemen hepimiz Rosa Lüxemburg ile Karl Liebknecht’in kalabalık sınıfları arasında Rus ihtilali’nin Avrupalı’sını yapıyorduk. O Rosa Lüxenburg ne olağanüstü bir kadındı”

Küçük gruplar halinde Batum’a, oradan Tiflis’e oradan Bakü’ye oradan da Moskova’ya geçerler. Kurtuluş savaşına katılmamışlar, Rus devriminde görev almışlardır. Baraner, burada bizzat Lenin, Stalin ve Troçki’den Komünizm hakkında dersler almış. Dünyaya Komünizmi yaymak için kurulan Rusya’daki meşhur Doğu Emekçi Halkları Üniversitesi (KTUV)’nde dört sene eğitim görmüştür.

Eşi idam edildi

Reşat Fuat Baraner’in ilk eşi Margarethe Wilde ajan olduğu için asılarak idam edilmiştir. Önümüzdeki günlerde yayınlanacak olan “Doktor ve Baron” adlı kitaptan aldığımız Reşat Fuat Baraner, Margarethe Wilde ve Şefik Hüsnü ilişkisini gösteren bir belge bu kişilerin Almanlar tarafından sürekli takip altında tutulduğunu göstermesi açısından önemlidir.

Margarita Vilda asılınca ünlü romancılardan Suat Derviş ile evlenen Reşat Fuat Baraner bu devrede Ali Rıza Çelik takma adıyla çeviriler yapar. Yeni Edebiyat Dergisi’ni çıkartır. Bu arada Türkiye Komünist Partisi’nden de ihraç edilmiştir. Türkiye İşçi Partisi’ni destekler ancak eleştirmekten de geri kalmaz. 1968 yılındaki ölümüne kadar Türkiye Komünist Partisi’ne kabul edilmez.

Belge

İstanbul, 11 Nisan 1933
Alman Başkonsolosluğu
Nr. K D 200/32 IV

Bu yılın …. Tarihli ve I 4507/6 sayılı yazınıza cevap olarak. Bu yılın 23 Şubat tarihli ve

K D 200/32/III sayılı yazımıza ek olarak

Emniyet Müdürlüğüne
1. Şube Berlin
Türkiye’deki Komünist tahrikât hk.

Gizli

Türkiye’deki Komünist tahrikât ve buradaki Komünistlerin Alman çevreleriyle ya da Almanya’daki Komünist eğilimli çevrelerle olan ilişkileri konusunda Başkonsolosluğun yerel yetkililerle yönettiği sözlü soru üzerine, el altından aşağıdaki bilgiler verilmiştir:

Burada tutuklanan Alman Komünist Margarethe Wilde ile birlikte tutuklanan Türk Komünisti Fuat Reşat (Reschat), Margarethe Wilde’nin kocası değil, dostudur. Bu şahsın adı Türk tarafınca Reşat Fuat olarak belirlenmekle beraber asıl adı Mehmet Reşat’tır; Fuat ise babasının ön adıdır. Bu şahıs parti çevrelerinde ayrıca Salih ve Refik adlarını kullanmaktadır. Kendisinin 1898 Selanik doğumlu olduğu ve 1925 ile 1927 arasında Berlin’de bulunduğu ileri sürülmektedir. Orta boylu, hafif kahverengi tenli, siyah gözlü, kalın siyah kaşlı, hafif kalkık burunlu, geniş ağızlı ve yüz kemikleri hafif çıkıktır. Başkonsolosluğa, Reşat Fuat’ın ilişikte bilginize sunulan vesikalık resmi verilmiştir.

Bu konunun konuşulduğu sırada gene aynı yerel yetkililer, Türk Komünist hareketinin kanaatlerince Berlin’deki “Uluslar arası İşçi Yardımlaşması” adlı kuruluş tarafından paraca desteklendiğini sözlerine eklediler. Alman Komünisti Wilde’nin de güya Berlin’deki akrabalarından aldığı paraların aslında “Uluslar arası İşçi Yardımlaşması” tarafından gönderildiği zannediliyor. Tahmin edildiğine göre bu paralar Berlin-Wilmersdorf, Schölerpark 5 (Schillerpark kasdedilmiş olabilir) adresinde mukim Dr. Schefik Hüsnü adında birinin aracılığıyla Bayan Wilde’nin Berlin’deki akrabalarına ödenmektedir. İfade edildiğine göre Dr. Schefik Hüsnü von der Velden (Van-der-Velde olabilir) adında bir profesörün yanında asistan hekim olarak çalışmaktadır. 3. Enternasyonal’de Türkiye temsilcisi olduğu ileri sürülen Vasıf Münir adında bir eczacının Dr. Schefik Hüsnü ile birlikte çalıştığı ifade edilmiştir. Adı geçen kişinin sık sık Berlin ile Moskova arasında seyahat ettiği belirtilmiştir. Türkiye’nin Moskova’da Komintern nezdindeki temsilcisi olarak, gene yüksek tahsilini Almanya’da yapmış Cevdet (Dschevdet ya da Djevdet) isimli birinin adı geçmektedir. Schefik Hüsnü’nün şahsıyla ilgili olarak aşağıdaki bilgiler verilmiştir: Yapı: uzun boylu, orta yapılı; Göz rengi: siyah; Ten rengi: esmerce; Yüz: toplu; Burun: uzunca, düzgün; Ağız ve Çene: normal; Başkaca özellikleri: gözlük kullanıyor, alnındaki saçlar seyrek, son derece kuvvetli bir hafızaya sahip olmak özelliğiyle ve mükemmel bir hatip olarak tanınıyor.

Buradaki Emniyet Müdürlüğü bu yılın 20 Şubatı tarihli ve 2707 sayılı yazısıyla Berlin Emniyet Müdürlüğü’ne yukarıda belirtilen konularda genel hatlarıyla bilgi vermişti, ancak bu yazıya henüz bir cevap alınamadı.

Buranın polisi, yukarıda adları geçen ve Berlin’de yaşayan ve eylemlerini perde arkasında yürüten Türklerin eylem yapamaz hale getirilmeleri mümkün olursa, bunun Türkiye’de komünist harekete karşı yürütülen mücadeleye büyük yararı dokunacağı görüşünü taşımaktadır. Buranın polisi, yukarıdaki hususların konuşulduğu toplantı sırasında bu yöndeki isteklerini açıkça hissettirmiştir.

Buradaki Emniyet müdürlüğü’nün isteklerine sizin tarafınızdan ne ölçüde cevap verilebileceği hususunu (takdirlerinize bırakıyorum)
Alman Başkonsolosu

İmza
Marckwald

Yorumlar

yani simdi bu yazimi? habermi? Sizin Atatürkünüzdende biktik sizdende bunca saçma atatürk sitesi varken niye burayi israrla seciyorsunuz ki.??? ila fasist kökeninizi göstereceksiniz degilmi??

margarita vilda'yı ajan oldugu gerekcesiyle oldurenler kimlerdir daha dogrusu hangi devlettir?

ustteki arkadasa: yazi bana kemalizmle ya da ataturkle komunizm arasinda bag kurmaya calisan bir yaziymis gibi gorunmedi.

Antires dediğin kürt-alevi milliyetçisi kemalizme zarar vermekle kendini görevlendirmiş. Bir sürü yalan-yanlış yazılarla milletin kafasını karıştıran bir adamdan başkası değil..

kardeş gayet güzel yazmışın teprikler

Bu alanın içeriği gizlenecek, genel görünümde yer almayacaktır.

Plain text

  • Hiç bir HTML etiketine izin verilmez
  • Web sayfası ve e-posta adresleri otomatik olarak bağlantıya çevrilir.
  • Satır ve paragraflar otomatik olarak bölünürler.

Filtered HTML

  • Web sayfası ve e-posta adresleri otomatik olarak bağlantıya çevrilir.
  • İzin verilen HTML etiketleri: <a> <img /> <width> <heigth> <style> <em> <strong> <cite> <blockquote> <code> <ul> <ol> <li> <dl> <dt> <dd> <p> <br> </p> </br> <b> <i> <img>
Maksimum dosya büyüklüğü 8 MB.
İzin verilen dosya türleri: png gif jpg jpeg.
Images must be smaller than 650x650 pixels.
Maksimum dosya büyüklüğü 8 MB.
İzin verilen dosya türleri: 3gp avi bmp cda doc jpe mov mp2 mp3 mp4 mpeg mpg pdf ra ram rm rtf sfk swf wav wma wmv xls.